بسمه تعالی

 

 

واحد حقوقی سازمان وظیفه خود می داند از همکاران واقع در سازمان و همچنین کادر درمانی که در خصوص توصیه های حقوقی این مجموعه را پشتیبانی و راهنمایی نموده اند تشکر و قدردانی نماید. به فضل خداوند سبحان از این مرحله توصیه های حقوقی در قالب پرسش و پاسخ ، بیان پرونده، و.... در صفحه مورد نظر بارگذاری خواهد شد. ان شااله که مفید همکاران عزیزو ارجمند قرار گیرد.

 

       1- منظور از جرم چیست؟

جواب: هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد جرم است (ماده 2 ق.م.ا)

سوال: برای آنکه رفتاری جرم تلقی گردد وجود چه عناصری در آن لازم است؟

جواب: برای آنکه رفتاری جرم تلقی گردد وجود سه عنصر لازم است:

الف) عنصر قانونی: یعنی وصف مجرمانه باید به تعیین قانون باشد.

ب)عنصر معنوی: یعنی رفتار مجرمانه باید همراه با قصد مجرمانه یا تقصیر جزایی باشد.

ج) عنصر مادی: تحقق عملیات خارجی حاکی از رفتار مجرمانه باشد.

مثال: شخص A با هدف سرقت وارد منزل شخص B میشود و طلا و جواهر آنرا ربایش و فرار میکند. این عمل واجد وصف مجرمانه است زیرا هر سه عنصر در آن محقق شده.

عنصر قانونی: در قانون مجازات اسلامی برای فعل سرقت مجازات تعیین شده است

عنصر معنوی: قصد شخص A این بوده که از خانه B طلا و جواهرات برباید.

عنصر مادی: اینکه طلا و جواهر آن به سرقت رفته است.

       2- آیا رفتار مجرمانه دارای اقسام است؟

جواب: بله 

الف) رفتار مجرمانه ناشی از انجام یک فعل مانند سرقت، کلاهبرداری و اختلاس

ب) رفتار مجرمانه ناشی از ترک فعل مثل خودداری از پرداخت نفقه

ج) رفتار مجرمانه فعل ناشی از ترک فعل مثل رها کردن یک طفل توسط مادر در محلی که خالی از سکنه است و یا صدمه ناشی از بی مبالاتی و عدم رعایت مقررات که با علم و آگاهی صورت گرفته باشد.

          3- منظور از جرائم عمدی چیست؟

 جواب: عبارتست از اراده انسان به سوی منظوری که انجام یا عدم انجام آن را قانونگذار منع یا امر کرده   بعبارتی هرگاه شخصی نتیجه عملی را که به او نسبت داده شده است قبلا در نظر گرفته و با توجه به نتیجه مجرمانه عمل را انجام داده باشد در واقع مرتکب جرم عمدی شده است.

4- منظور از جرائم غیر عمدی چیست؟

جواب: مستفاد از ماده 145 ق.م.ا سال 92 تحقق جرائم غیر عمدی منوط به احراز تقصیر مرتکب است و ذیل تبصره ماده مذکور تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است. مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها به حسب مورد از مصادیق بی احتیاطی و یا بی مبالاتی است.

5- تفاوت جرائم عمدی و غیر عمدی چیست؟

جواب: جرائم عمدی به جرائمی گفته میشود که مرتکب با اختیار و اراده و با قصد معین و معلوم و داشتن شعور به ارتکاب آن مبادرت می ورزد. در صورتیکه جرائم غیر عمدی مرتکب قصد انجام عمل مجرمانه را ندارد بعبارتی رفتار مرتکب اعم از فعل یا ترک فعل بدون سوء نیت و قصد و انگیزه صورت گرفته که در ماده 145 ق.م.ا تحقق آنرا به عنوان تقصیر تعریف نموده است.

6- منظور از تخلف انتظامی چیست؟

جواب: نقص مقررات صنفی بوسیله یک فرد از افراد آن صنف تخلف انتظامی محسوب میشود که جزء جرائم عمدی نمیباشد به عبارتی دیگر تخلف انتظامی تخلفی است که بر طبق قانون برای آن جرمی معین نگردیده.

7- در کدامیک از قوانین و مقررات، هیاتهای انتظامی پزشکی صالح به رسیدگی میباشند؟

جواب: ماده 28 قانون مذکور اشعار میدارد: سازمان نظام پزشکی به منظور رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلین پزشکی و حرف وابسته در مرکز دارای هیات های عالی انتظامی پزشکی و در مراکز استانها دارای هیاتهای بدوی و تجدید نظر و در شهرستانها دارای هیاتهای بدوی انتظامی پزشکی خواهد بود.

8- به استناد کدام بند دیگر حرفه های پزشکی مشمول رسیدگی در هیاتهای انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلان حرف پزشکی قرار میگیرند؟

جواب: ماده یک آیین نامه انتظامیرسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلان و حرف پزشکی وابسته موضوع ماده 24 قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی که در تعریف کادر درمان آورده است فارغ التحصیلان کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد شاغل در رشته های علوم آزمایشگاهی، تکنولوژی پزشکی، رادیولوژی، بیورادیولوژی، رادیوتراپی، پرستاری و مامائی، اتاق عمل، هوشبری، داروسازی، تغذیه، مبارزه با بیماریها، بهداشت خانواده، بهداشت کار دهان و دندان، فارغ التحصیلان دانشکده بهداشت، رشته های مختلف توانبخشی، فیزیوتراپی، اریومتری، اپتومتری، مدارک پزشکی، رشته های مربوط به تجهیزات پزشکی، مهندسی پزشکی، بیوفیزیک، بیوشیمی، خدمات اجتماعی، مددکاری، علوم پزشکی.

9- آیا فقط شاغلان پزشکی و حرفه های وابسته مشمول آیین نامه رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلان حرف پزشکی میباشند؟

جواب: خیر شاغلان پزشکی و حرفه های وابسته که در یکی از مراکز درمانی و بهداشتی اعم از خصوصی، دولتی، وابسته به دولت یا خیریه اشتغال دارند مشمول آیین نامه مذکور میگردند.

10- منظور از اتفاقات ناخواسته و خطای پزشکی چیست؟

جواب: اتفاقات ناخواسته پزشکی غیر قابل پیش بینی بوده به نحوی که توسط بیمارستان یا نظام سلامت ایجاد شده و باعث آسیب یا صدمه به بیمار میگردد. این اتفاقات ممکن است غیر قابل پیشگیری باشد که به اتفاقات قابل پیشگیری خطاهای پزشکی میگویند.

 

11- مصادیق بی احتیاطی و بی مبالاتی چیست؟

جواب: به استناد ماده 145 ق.م.ا سال 92 مسامحه، غفلت،عدم مهارت، عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها از مصادیق بی احتیاطی و بی مبالاتی است.

12- مسامحه، غفلت، عدم مهارت، عدم رعایت نظامات دولتی چه تعریفی در بحث خطای پزشکی دارد؟

جواب:    بی احتیاطی: خطایی است که یک شخص محتاط مرتکب آن نمیشود و در بحث خطای پزشکی به معنی عملی است که نبایستی از نظر اصول علمی و پزشکی انجام پذیرد ولی در اثر سهل انگاری انجام می یابد و ناشی از عدم توجه کافی است.

بی مبالاتی: همان بی احتیاطی است که بصورت ترک فعل و خودداری از انجام عملی که انجام آن شرط احتیاط است که در بحث خطای پزشکی به معنی عملی است که باید انجام می گرفت ولی در اثر غفلت انجام نمی یابد.

عدم مهارت: نداشتن ورزیدگی و تمرین کافی در اموری که انجام آن مستلزم یادگیری و تمرین است که در بحث خطای پزشکی شامل مواردی است که کادر درمان تبحر علمی و فنی لازم را برای انجام کار ندارد.

نظامات دولتی: به معنای عدم انجام قوانین و آیین نامه های نظام پزشکی، دستورالعملهای وزارت بهداشت، بخشنامه های مراکز علمی و درمانی است. عدم رعایت نظامات دولتی نیز به تنهایی خود ممکن است جرم تعزیری باشد و می تواند منتهی به تنبیه انظباطی پزشکان و حرف وابسته شود.

13- اساسا پزشکان و شاغلان حرفه های وابسته به چند طریق تحت تعقیب قرار میگیرند؟

جواب: به دو طریق     الف) از طریق هیات های تخلفات هنگامیکه تخلف کارکنان متضمن یکی از عناوین مجرمانه نباشد. از قبیل ارائه داروهای مشابه به جای داروی اصلی، برخورد نامناسب با بیماران، عدم پذیرش بیماران اورژانسی، .....   که با مجازاتهای توبیخ کتبی، اخطار کتبی بدون درج در پرونده، محرومیت از انتقال و ... محکوم می گردند.

ب) از طریق مراجع قضایی چنانچه تخلف متضمن یکی از عناوین مجرمانه مانند قتل، ضرب و جرح، نقص عضو عمدی یا غیر عمدی  و ... باشد با مرتکب آن برابر مجازاتهای مندرج در قوانین جزایی به خصوص قانون مجازات اسلامی برخورد و حسب مورد به مجازاتهای حبس ، جزای نقدی، پرداخت دیه و ... محکوم می گردد.

 چنانچه عمل پزشک یا کادر درمان متضمن تخلف انتظامی و جرم باشد هر یک از مراجع انتظامی و مراجع قضایی مطابق صلاحیتهای خود مکلف به رسیدگی خواند بود.

14- منظور از مسئولیت کیفری و مدنی چیست؟

جواب: مسئوليت کيفرى وقتى به‌وجود مى‌آيد که فردى يا افرادى بر اثر کردار و رفتار خود نظم اجتماع را مختل و جامعه را متضرر کنند. مسئوليت مدنى هنگامى محقق مى‌شود که فرد يا افرادى به ديگرى خسارتى وارد کنند. در مسئوليت کيفرى، خسارت وارده به جامعه ملاک قرار مى‌گيرد. در حالى‌که در مسئوليت مدنى خسارت وارده به جامعه مطرح نيست بلکه زيان خصوصى يا زيان وارد به فرد موردنظر است.

15- خطای پرستاری و خطرات ناشی از آن را به چند دسته میتوان تقسیم نمود؟

جواب: به چهار دسته: الف) پرستارانی که مرتکب خطایی شوند که ناشی از جهل آنها یا دخالت در اموری است که در تخصص آنها نبوده.

ب) پرستارانی که در حین برخورداری از آگاهی و مهارت کافی به دلیل سهل انگاری مرتکب خطای پزشکی شوند.

ج) پرستارانیکه به اطلاع و مهارت کافی و اخذ رضایت و برائت اقدام به مراقبت و رائه خدمات پرستاری نمایند.

د) پرستارانی که دارای اطلاعات و صلاحیتهای لازم بوده و در انجام وظایف خویش دقت لازم را انجام داده لیکن اقدام به برائت از بیمار یا ولی او نکرده باشند.

بالطبع گروه های اول و دوم در صورتیکه عمل آنها فاقد وصف کیفری باشد به هیات های انتظامی معرفی و در صورتیکه واجد وصف مجرمانه باشد از طریق محاکم قضایی تحت تعقیب قرار خواهند گرفت.

گروه سوم به نظر میرسد نباید هیچ گونه مسئولیتی را برای آنان قائل شد.

گروه چهارم در صورت بروز صدمه با توجه به اصل تفسیر مضیق به نظر می رسد قائل به عدم ضمان معتبر است.

16- اگر پزشک در معالجه بیمار انجام مواردی را به بیمار یا پرستار اعلام نماید در صورت تلف یا صدمه بدنی پزشک ضامن می باشد یا خیر؟

جواب: به استناد ماده 496 قانون مجازات اسلامی پزشک سال 1392 ضامن است.

17- اگر پرستار بداند که دستور پزشک اشتباه است و موجب صدمه و تلف میشود با این وجود توصیه پزشک را عمل نماید پزشک ضامن است یا پرستار؟

جواب: پزشک ضامن نیست بلکه صدمه و خسارت مستند به پرستار است (به استناد تبصره 1 ماده 496 ق.م.ا)

18- اگر همکار پرستار برای بیان رزومه خود یا تحقیق نسبت به ذکر اسامی بیمار با مشخصات بیماری اقدام نماید آیا مرتکب تخلف است؟

جواب: به استناد ماده 4 آیین نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی حرف پزشکی و وابسته شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته حق افشای اسرار بیمار را مگر به موجب قانون ندارند.

19- مسئولیتها و مجازات کادر درمان در قوانین چگونه است؟

جواب: کادر درمان در صورتیکه عمل آنها واجد وصف مجرمانه یا تخلف باشد علاوه بر مسئولیت انتظامی و مجازاتهای مندرج در ماده 28 قانون سازمان نظام پزشکی که توسط دادسرا و هیات بدوی انتظامی پزشکی تعیین میشود به استناد مقررات جزایی از جمله مواد 145، 495، 496 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 نیز قابل تعقیب هستند.

ماده 28 قانون سازمان نظام پزشکی: سازمان نظام پزشکی به منظور رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلین حرف پزشکی و وابسته در مرکز دارای هیات های عالی انتظامی پزشکی و در مراکز استانها دارای هیات های بدوی و تجدیدنظر و در شهرستانها دارای هیات های بدوی انتظامی پزشکی خواهد بود.

20- منظور از پزشکی و امور وابسته به پزشکی چه کسانی هستند؟

جواب: مستند به موضوع ماده 28 قانون سازمان نظام پزشکی، پزشکان، دندان پزشکان، دکترای داروساز و متخصصین و دکترای علوم آزمایشگاهی و مامایی و سایر لیسانسه های پروانه دار گروه پزشکی، فارغ التحصیلان کاردانی، کارشناس، کارشناس ارشد، و بالاتر شاغل در رشته های علوم آزمایشگاهی،بینایی سنجی، گفتار درمانی، قوانین نظام پزشکی، ايمونولوژي، ابيوتكنولوژي پزشــكي، راديولوژي، بيوراديولوژي، راديو تراپي، پرستاري، اطاق عمل، هوشــبري، علوم دارويي، تغذيه، مبارزه با بيماريها، بهداشــتكاري دهان و دندان، كاردان دندانپزشــكي، شــاخه هاي مختلف بهداشــت، توانبخشي، فيزيوتراپي، بيوشيمي پزشــكي، خدمات اجتماعي و مددكاري، ســاير رشــته هاي علوم پايه پزشــكي، روانپزشــكي باليني، و نيز ســاير حرفه هاي وابسته به امور پزشــكي با هر مدرك تحصيلی كه فعاليت آنها نياز به اخذ مجوز از وزارت بهداشــت، درمان و آموزش پزشكي و يا سازمان نظام پزشكی دارد.

 

21) شاغلین حرفه های پزشکی و وابسته بدون توجه به ملیت، نژاد، مذهب و موقعیتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی بیماران ملزم هستند حداکثر تلاش ممکن را در حدود وظایف حرفه ای به کار بندند.

22) شاغلین حرفه های پزشکی و وابسته باید طبق موازین علمی، شرعی، قانونی با رعایت نظامات دولتی، صنفی حرفه ای انجام وظیفه کرده و از هرگونه سهل انگاری در انجام وظایف قانونی بپرهیزند.

23) شاغلین حرفه های پزشکی و وابسته حق افشای اسرار و نوع بیماری بیمار مگر به موجب قانون را ندارند.

24) تحمیل مخارج غیر ضروری به بیمار ممنوع است.

25) انتشار مقالات و گزارشهای پزشکی و تشریح مطالب فنی و حرفه ای که خارج از ضوابط علمی پزشکی بوده و جنبه تبلیغاتی گمراه کننده داشته باشد ممنوع است.

26) استفاده شاغلین حرفه های پزشکی و وابسته از عناوین علمی تخصصی غیرتائید شده توسط وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ممنوع است.

27) شاغلین حرفه های پزشکی مکلفند در موارد فوریتهای پزشکی اقدامات مناسب و لازم را برای نجات بیمار بدون فوت وقت انجام دهند.

28) تجویز داروهای روان گردان و مخدر به گونه ای که به حالت اعتیاد در آید ممنوع است مگر در مواردی که بیمار از دردهای شدید ناشی از بیماریهای غیر قابل علاج رنج ببرد یا ضرورت پزشکی مصرف آنها را ایجاب کند.

29) مرجع رسیدگی به تخلفات انتظامی شاغلان حرفه های پزشکی در هر شهرستان هیات بدوی انتظامی نظام پزشکی آن شهرستان است.

30) هیات بدوی انتظامی نظام پزشکی در موارد زیر مکلف به شروع امر رسیدگی است:

الف) وصول شکایت از طرف شاکی خصوصی اعم از شخص حقیقی یا حقوقی .

ب) اعلام تخلف از طریق مراجع قضایی یا موسسات و سازمانهای دولتی.

ج) اعلام تخلف از طرف شورایعالی یا هیات عالی انتظامی و رئیس یا هیات مدیره نظام پزشکی شهرستان مربوطه.

تبصره: مراجع یاد شده در بندهای بالا حداکثر ظرف مدت یکسال از وقوع تخلف می توانند به هیات های بدوی اعلام شکایت کنند.

كليه حقوق اين پرتال محفوظ و در اختيار سازمان نظلام پرستاري جمهوري اسلامي ايران مي باشد.