شورای بین‌المللی پرستاران (ICN) در بیانیه سیاستی جدید خود تأکید کرد که سرمایه‌گذاری در اعضای هیئت علمی و آموزش‌دهندگان پرستاری، نه‌تنها برای تربیت پرستاران جدید، بلکه برای ارتقای مهارت پرستاران شاغل، توسعه حرفه‌ای آنان و ماندگاری در حرفه پرستاری ضروری است.

به‌گزارش روابط‌عمومی سازمان نظام پرستاری، شورای بین‌المللی پرستاران در تاریخ ۶ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۵ آبان ۱۴۰۵)، در بیانیه سیاستی خود با عنوان «کمبود اعضای هیئت علمی و آموزش‌دهندگان پرستاری» (Nursing Education Faculty Shortage)، نسبت به پیامدهای کمبود آموزش‌دهندگان واجد صلاحیت برای آینده نیروی انسانی پرستاری در جهان هشدار داد.

بر اساس این گزارش، سازمان جهانی بهداشت پیش‌بینی کرده است که جهان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود ۴.۱ میلیون پرستار مواجه خواهد شد. شورای بین‌المللی پرستاران هشدار می‌دهد که کمبود مدرسان و اعضای هیئت علمی واجد شرایط، توان کشورها را برای تربیت و حفظ نیروی انسانی پرستاری تهدید می‌کند. پرداخت‌های ناکافی، حجم کاری بیش از حد، افزایش میانگین سنی اعضای هیئت علمی و محدودیت حمایت‌های شغلی و حرفه‌ای از جمله عوامل تضعیف ظرفیت آموزش پرستاری در کشورهای مختلف هستند.

نقش آموزش‌دهندگان پرستاری فراتر از تربیت دانشجویان جدید است

در این بیانیه تأکید شده است که نقش آموزش‌دهندگان پرستاری صرفاً به تربیت دانشجویان و فارغ‌التحصیلان جدید محدود نمی‌شود؛ بلکه آنان در یادگیری مادام‌العمر، آموزش مداوم حرفه‌ای، دوره‌های تکمیلی پس از فارغ‌التحصیلی و آماده‌سازی پرستاران برای ایفای نقش‌های تخصصی و مراقبت‌های پرستاری پیشرفته نیز نقش اساسی دارند.

این فرصت‌های آموزشی به پرستاران کمک می‌کند تا به نیازهای متغیر نظام سلامت پاسخ دهند، مسیر پیشرفت شغلی خود را دنبال کنند و از زندگی حرفه‌ای رضایت‌بخش‌تری برخوردار باشند.

تأکید مدیر اجرایی شورای بین‌المللی پرستاران بر ضرورت سرمایه‌گذاری در آموزش پرستاری

هاوارد کاتن، مدیر اجرایی شورای بین‌المللی پرستاران، در این زمینه گفت:

«دولت‌ها نمی‌توانند بدون سرمایه‌گذاری در افرادی که پرستاران را آموزش می‌دهند، وعده افزایش تعداد پرستاران را محقق کنند. افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان زمانی ارزشمند است که آموزش‌دهندگان و ناظران بالینی کافی برای تبدیل این ظرفیت به پرستارانی توانمند و ارائه‌دهندگان خدمات مراقبتی در اختیار داشته باشیم.

این موضوع با فارغ‌التحصیلی پایان نمی‌یابد. پرستاران در تمام طول دوران حرفه‌ای خود به فرصت‌هایی برای یادگیری، کسب مهارت‌های تخصصی و ورود به عرصه مراقبت‌های پیشرفته نیاز دارند. این همان مسیری است که موجب تقویت مراقبت‌های سلامت و ایجاد انگیزه برای ماندگاری پرستاران در حرفه می‌شود.

سرمایه‌گذاری در آموزش‌دهندگان پرستاری، سرمایه‌گذاری هم‌زمان در جذب و نگهداشت نیروی پرستاری است و باید در مرکز برنامه‌های نیروی انسانی پرستاری هر کشور قرار گیرد.»

شش اولویت راهبردی برای مقابله با کمبود آموزش‌دهندگان پرستاری

شورای بین‌المللی پرستاران در این بیانیه، شش اولویت اصلی را برای مقابله با کمبود آموزش‌دهندگان پرستاری و تقویت ظرفیت آموزش در کشورها پیشنهاد کرده است:

۱. توجه به آموزش‌دهندگان پرستاری در برنامه‌ریزی نیروی انسانی: پیش‌بینی نیاز به اعضای هیئت علمی، مدرسان و ناظران بالینی در برنامه‌های ملی تأمین نیروی انسانی پرستاری.

۲. بهبود پرداخت‌ها و شرایط کاری: ارتقای حقوق و مزایا، کاهش فشار کاری و فراهم‌کردن شرایط شغلی مناسب برای جذب و حفظ مدرسان و اعضای هیئت علمی پرستاری.

۳. صیانت از کیفیت آموزش: اطمینان از تناسب ظرفیت پذیرش دانشجو با تعداد آموزش‌دهندگان واجد صلاحیت و امکانات لازم برای نظارت و آموزش بالینی، با هدف حفظ ایمنی بیماران.

۴. تقویت نظام اطلاعات و داده‌های نیروی انسانی: جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات مربوط به تعداد آموزش‌دهندگان، فرصت‌های شغلی خالی، صلاحیت‌های حرفه‌ای و بازنشستگی‌های پیش‌بینی‌شده.

۵. استفاده از فناوری برای حمایت از یادگیری: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای توسعه روش‌های آموزشی و افزایش دسترسی به فرصت‌های یادگیری.

۶. سرمایه‌گذاری در تخصص، رهبری و مسیرهای پیشرفت حرفه‌ای آموزش‌دهندگان: تقویت توانمندی‌های تخصصی و مدیریتی و ایجاد فرصت‌های پیشرفت شغلی برای مدرسان و اعضای هیئت علمی پرستاری.

ضرورت همکاری ملی و بین‌المللی برای حل بحران

این بیانیه همچنین به یکی از خلأهای مهم اطلاعاتی در سطح جهان اشاره می‌کند: نبود داده‌های یکپارچه و قابل مقایسه درباره تعداد آموزش‌دهندگان پرستاری، کمبودهای نیروی انسانی، صلاحیت‌های علمی و حرفه‌ای و خطرات ناشی از بازنشستگی آنان.

شورای بین‌المللی پرستاران معتقد است رفع این مشکل مستلزم همکاری هماهنگ دولت‌ها،دانشگاه‌ها، مراکز آموزشی، نهادهای نظارتی و سازمان‌های بین‌المللی است. مراکز آموزشی باید اطلاعات دقیق نیروی انسانی خود را در اختیار داشته باشند و هماهنگی در سطح ملی و بین‌المللی نیز برای تدوین شاخص‌های قابل مقایسه و استفاده از این اطلاعات در تصمیم‌گیری‌های سیاستی و تخصیص منابع ضروری است.

این بیانیه با بهره‌گیری از دیدگاه‌های کمیته مشورتی خبرگان آموزش شورای بین‌المللی پرستاران تدوین شده و بر ضرورت ایجاد نیروی انسانی پایدار در حوزه آموزش پرستاری تأکید دارد.

پیام اصلی این بیانیه روشن است: افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پرستاری، بدون سرمایه‌گذاری متناسب در اعضای هیئت علمی، مدرسان، آموزش بالینی و فرصت‌های یادگیری مستمر برای پرستاران شاغل، نه‌تنها به حل بحران کمبود پرستار کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند کیفیت آموزش و ایمنی بیماران را نیز با مخاطره مواجه سازد.